Çocuğum Çok Kelime Duyuyor/Biliyor Ama Neden Hala Konuşmuyor?

Çünkü çocuklar konuşmayı sadece kelime ezberleyerek öğrenmez.

Birçok ebeveyn, çocuklarının konuşmasını desteklemek için onlara sık sık kelimeler öğretmeye çalışır. Renkleri gösterir, sayıları öğretir, nesnelerin isimlerini tekrar eder. Elbette kelime dağarcığını zenginleştirmek dil gelişiminin önemli bir parçasıdır. Ancak çocuklar konuşmayı yalnızca kelime ezberleyerek öğrenmezler. Dil gelişimi, karşılıklı etkileşimlerin, oyunların ve günlük yaşam deneyimlerinin içinde şekillenen dinamik bir süreçtir. Dil öğrenilmez, dil edinilir. Yani bir çocuğun konuşabilmesi için yalnızca sözcükleri duyması değil, bu sözcükleri anlamlı iletişim anlarında deneyimlemesi gerekir. Bu nedenle dil gelişiminin temelinde etkileşim ve iletişim yer alır.

Dil Gelişimi Nasıl Desteklenir?

Dil, sosyal bir beceridir. Araştırmalar, çocukların pasif şekilde maruz kaldıkları yani sadece duydukları, top, bebek, siyah, büyük gibi jestlerle ve ses tonuyla duygularla desteklenmeyen anlamlı bağlamdan uzak şekilde söylenen kelimelerden çok, karşılıklı iletişim sırasında duydukları dili daha etkili öğrendiklerini göstermektedir. Bir yetişkinin çocuğun ilgisini takip etmesi, onun çıkardığı seslere yanıt vermesi, iletişim girişimlerini desteklemesi dil gelişimi için güçlü fırsatlar oluşturur. 

Bir dili öğrenmek yalnızca kelimenin anlamını bilmekle değil o kelimeleri hangi durumda, ne amaçla, nasıl kullanılacağını bilmekle mümkündür. Çocuklar da sizin konuşmalarınızı duyarak, sizin le iletişime geçerek veya sizin iletişiminizi kopyalayarak öğrenir.

Yani çocuğunuzun birkaç kez top kelimesini duymasıyla kıyasladığımızda “top oynarken top geldiii, toop at, top yook” gibi deneyimle desteklenen ve iletişim anında kurulan ifadeler sözcükleri ve cümleleri daha hızlı edinmesini kolaylaştırır.

Oyun Neden Bu Kadar Önemlidir?

Oyun çocukların dili doğal yollarla edindikleri en güçlü ortamlardan biridir. Oyun sırasında çocuklar dikkatlerini paylaşır, sıra almayı öğrenir, isteklerini ifade eder ve karşılıklı iletişim kurarlar. Böylece dil, çocuklar içindeneyimledikleri bir iletişim aracına dönüşür.

Günlük yaşam fırsatlarını değerlendirebilirsiniz.

Market alışverişi, yemek hazırlama, giyinme, banyo yapma, uykuya hazırlık, park ve kitap okuma gibi günlük rutinler çocukların sözcük dağarcığını ve iletişim becerilerini destekleyen doğal öğrenme ortamlarıdır. Dil edinimi yalnızca masa başı etkinlikler ile gerçekleşmez. Yani dil becerilerini desteklemek için etkinlik ve kitap dışında faydalanabileceğimiz günlük yaşam rutinleri çok kıymetlidir. Çünkü dil edinimi için sık tekrar gerekir. Günlük rutinler bu açıdan oldukça avantajlıdır. Örneğin yemek zamanı, banyo zamanı, park zamanı, giyinme zamanı, el ağız silme ve bez değiştirme zamanı gibi sürekli tekrarlanan zamanlar vardır. Bu zamanlarda belirlediğimiz hedef isim sıfat ve eylem sözcüklerine anlamlı bağlamda sık maruz kalmak sözcüklerin edinimini kolaylaştırır. 

Dil Gelişimini Desteklemek İçin Neler Yapabiliriz?

• Çocuğumuzun ilgisini takip edelim. Örneğin çocuğunuz kuleyi yapmak yerine kuleyi siz yaptıktan sonra yıkmak istiyor ve böyle eğleniyorsa yapıp yıkma oyunu oynayabilirsiniz. Israrcı bir şekilde hayır kule yapacağız demek yerine o nasıl oynamaktan keyif alıyorsa ilgisini takip ederek oyuna katılmalıyız. 

• Karşılıklı oyunlara zaman ayıralım. Çocukların tek başlarına oyun oynamalarının gelişime katkısı önemlidir. Ancak dil edinimi için yetişkinle birlikte iletişim kurarak oynadığı zamanların arttırılması çocukları dil becerileri açısından daha yukarıya taşır.

• Günlük rutinlerde sohbet fırsatları oluşturalım. Yemek zamanı, bez değiştirme zamanı gibi rutinlerde aynı sözcüklere yer vererek tahmin edilebilir kılmak ve çocuğumuza üretim için zaman tanımak faydalı olur.

• İletişim girişimlerine yanıt verelim. Herhangi bir ses, bakış, işaret veya kelime ile bize ilettiği her mesajı cevaplamalı, karşılık oluşturmalıyız ki iletişim girişimini olumlu yönde pekiştirip devamını sağlayabilelim.

• Birlikte kitap okuyalım. Bol bol büyük resimli kitaplar üzerinden dil düzeyine uygun konuşalım. Örneğin tek sözcük kullanan çocuğumuza basit kelime ve cümleler seçmek gibi.

• Sorular kadar yorumlara da yer verelim. Mümkün olduğunca test edici sorulardan uzak eğlenceli iletişim fırsatları yaratalım.

Çocuklar konuşmayı yalnızca kelimeleri ezberleyerek öğrenmezler. Günlük yaşamda kurduğumuz anlamlı etkileşimler ve oyunlar, dil gelişiminin en güçlü destekçileridir